معرفی کتاب روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی علیرضا کاکاوند
کتاب روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی
نویسنده: دکتر علیرضا کاکاوند
ویراست دوم
پیشگفتار مؤلف
کودکان استثنایی همانند کودکان دیگر انسانهایی هستند که باید از حقوق انسانی خاص خود برخوردار شوند. امروزه از این باور بسیار مهم حمایت می‌شود که کودکان ناتوان را باید ابتدا به عنوان انسان و کودکانی که می‌توانند از تجربه‌ها و آموزش‌های عادی بهره ببرند، نگریست. هدف این کتاب نیز تلاش برای تحقق چنین هدف دشواری است. از خوانندگان – معلمان، معلمان آینده و متخصصان مرتبط با این حوزه – انتظار می‌رود هم به شباهت‌های کودکان ناتوان با همتایان هم سن و سال آنها و هم به ویژگی‌های یادگیری منحصر به فرد آنها (که ممکن است ناشی از ناتوانی آنها باشد) توجه داشته باشند.
یکی از دلایل بسیار مهم تأکید بر شباهت‌ها این است که احتمال جدا شدن از تجربه و محیط‌های عادی آموزشی را کاهش می‌دهد. سال‌های متمادی، این نگرش که چنین کودکانی باید از خدمات آموزشی ویژه استفاده نمایند، باعث شده بود که این کودکان، معلمان، والدین و برنامه‌های آنها از تجربه‌های محیط‌های آموزشی عادی جدا شوند.
تمرکز بر تفاوت‌ها ممکن است باعث شود معلمان باور کنند که آنها مهارت‌های لازم برای تدریس به کودکان با برچسب ناتوانی را ندارند یا اینکه این چنین کودکانی مسئولیت‌پذیر نیستند. هر دو فرض در بهترین شرایط دارای نتایج منفی، و در بدترین حالت، ویرانگر هستند. یادگیری دربارۀ ویژگی‌های منحصر به فرد این کودکان نیز اهمیت دارد. کودکان ناشنوا و نابینا با استفاده از راهبردهای آموزشی خاص که با ناتوانی آنها منطبق است به طور کارآمدتری یاد خواهند گرفت. کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری به راهبردهای فردی و آگاهانه‌ای نیاز دارند که بر یادگیری خواندن و نوشتن متمرکز است. حوزۀ آموزش ویژه، بیش از چند دهه است که چنین راهبردهایی را تهیه و گسترش داده است. به علاوه، این گونه راهبردها ممکن است یادگیری کودکانی را که واجد شرایط دریافت خدمات آموزشی ویژه تشخیص داده نشده‌اند را نیز بهبود بخشد.
برای کتاب حاضر می‌توان دو هدف عمده در نظر گرفت: اولین هدف، آشنا کردن خوانندگان با شباهت‌ها و تفاوت‌های این گروه از کودکان با کودکان عادی همسال و هدف دیگر ارایۀ نگرش، دانش و مهارت‌های مناسب و ضروری برای رو به رو شدن با این گروه از کودکان، به خوانندگان است.
کتاب حاضر از 9 فصل تشکیل شده که هر فصل به مقوله‌ای از کودکان استثنایی اختصاص دارد. هر فصل هدف‌های رفتاری و پرسش‌هایی به صورت چند گزینه‌ای و تشریحی دارد که به فراگیری بهتر خوانندگان کمک می‌کند. بیشتر فصول از الگوی معینی پیروی می‌کنند، به این ترتیب که در ابتدای هر فصل مقدمه‌ای آورده شده و سپس به تعریف و طبقه‌بندی، شیوع‌شناسی، علل، ویژگی‌ها، ارزیابی و تشخیص، اقدامات و توصیه‌های آموزشی پرداخته‌ایم.
کتاب روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی برای 3 واحد درسی روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد تهیه شده است و خواندن آن به دانشجویان، مربیان و معلمان آموزش و پرورش ویژه و والدینی که فرزند ناتوان دارند توصیه می‌شود.
